1. Εισαγωγή: Η σιωπηλή περίπτωση μιας «ιδιοτυπίας»
Σε μια εποχή όπου η λογοτεχνία συχνά διασχίζεται από τάσεις, μόδες και επαναλήψεις, η περίπτωση της Ελένης Σεμερτζίδου ξεχωρίζει σαν μια δημιουργική διαδρομή που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Η ιδιοτυπία της δεν έγκειται μόνο στο τεράστιο εύρος της παραγωγής της, ούτε στο γεγονός ότι κινείται με άνεση ανάμεσα σε λογοτεχνία, ποίηση, θέατρο, λογοτεχνική κριτική, δοκίμιο και επιστημονική έρευνα – αλλά πρωτίστως στο ότι όλες αυτές οι εκφάνσεις συναντιούνται σε έναν κοινό πυρήνα: μια ανθρωποκεντρική δεοντολογία που καθοδηγεί το έργο της, είτε αυτό εμφανίζεται ως μυθιστόρημα είτε ως βιβλιομετρική μελέτη.
Αυτή η διττή φύση – λογοτέχνιδα και ταυτόχρονα επιστήμονας της πληροφόρησης – είναι ήδη στοιχείο μοναδικό.
2. Η «δύο φορές δημιουργός»: Λογοτέχνιδα και ερευνήτρια
Η Σεμερτζίδου ανήκει σε εκείνη τη σπάνια συνομοταξία δημιουργών που καλλιεργούν δύο σύμπαντα ταυτόχρονα:
• Της λογοτεχνικής δημιουργίας (με δεκάδες μυθιστορήματα, ποιητικές συλλογές, θεατρικά έργα, διασκευές)
• Της επιστημονικής έρευνας (βιβλιομετρία, βιβλιοθηκονομία, πληροφόρηση υγείας, ψηφιακή βιβλιοθεραπεία, ιατρική πληροφόρηση)
Η συνύπαρξη αυτών των δύο ιδιοτήτων – με ισότιμη βαρύτητα – δεν είναι απλώς σπάνια. Είναι σχεδόν ανύπαρκτη στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνική γενιά.
Στατιστικά εύρους παραγωγής
Παρακάτω φαίνεται μια συνοπτική οπτική του μεγέθους του έργου της:
3. Το λογοτεχνικό ιδίωμα της Σεμερτζίδου: Μια «ωριμότητα εκκίνησης»
Από τα πρώτα της έργα, η γραφή της εντυπωσιάζει με δύο χαρακτηριστικά:
1. Ψυχολογικό βάθος — που συναντάται συνήθως σε συγγραφείς με πολλά χρόνια πορείας.
2. Μεταφυσικό βλέμμα — όχι ως υπερφυσικό στοιχείο, αλλά ως εξερεύνηση των ορίων της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η Σεμερτζίδου δεν γράφει ρεαλιστικά μυθιστορήματα.
Ούτε όμως υπερβατικά.
Το ύφος της κινείται σε μια μεταιχμιακή περιοχή, όπου η εσωτερική ζωή των χαρακτήρων έχει την ίδια βαρύτητα με την εξωτερική πραγματικότητα.
Τρεις άξονες που αποτελούν τη «λογοτεχνική υπογραφή» της
• Η έννοια της λύτρωσης (ως ψυχικό και θεολογικό αίτημα)
• Η διαρκής πάλη με τον εσωτερικό χρόνο
• Ο ρόλος της μνήμης ως εργαλείου ταυτότητας
Η λογοτεχνία της δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει με τεχνάσματα. Αντίθετα, επιχειρεί μια σπειροειδή αφήγηση όπου κάθε φράση γυρίζει πίσω στο κέντρο του ανθρώπου.
4. Η ιδιοτυπία της διττής της εκπαίδευσης: Φιλόλογος – Μεταφράστρια – Βιβλιοθηκονόμος – Ερευνήτρια
Η εκπαίδευσή της δεν είναι απλώς πλούσια. Είναι μοναδική:
• Πτυχίο Βιβλιοθηκονομίας (ΑΤΕΙΘ)
• Πτυχίο Αρχειονομίας – Βιβλιοθηκονομίας (Ιόνιο Πανεπιστήμιο)
• Πιστοποιήσεις χειρισμού Η/Υ
• Διδακτορικό στη Λογοτεχνία και Μετάφραση
• Δεκάδες εκπαιδευτικά προγράμματα δημοσίας διοίκησης, ποιότητας, ΤΠΕ, management γνώσης
• Μέλος κύριου διδακτικού προσωπικού του ΕΚΔΔΑ
Αυτή η διαδρομή δίνει στη γραφή της μια διεπιστημονική δομή, σπάνια στην ελληνική παραγωγή.
Δεν γράφει απλώς λογοτεχνία. Τεκμηριώνει το συναίσθημα.
5. Η θεατρική γραφή: Το «κρυφό επίκεντρο» του έργου της
Λίγοι συγγραφείς της γενιάς της έχουν καταφέρει να αναπτύξουν τόσο ευρύ θεατρικό ρεπερτόριο αλλά και τόσο έντονη θεατρική πράξη: παραστάσεις σε Ελλάδα, Κύπρο, διεθνείς διοργανώσεις, διασκευές, φεστιβάλ, σχολικές και ερασιτεχνικές ομάδες, βραβεύσεις.
Η Σεμερτζίδου:
• Δεν γράφει θέατρο για να διαβαστεί.
• Γράφει θέατρο για να παιχτεί.
Η θεατρική της γλώσσα είναι άμεση, καθημερινή, αλλά όχι απλή. Μεταφέρει συχνά υπαρξιακά ζητήματα μέσα από απέριττους διαλόγους, αποφεύγοντας τη διδακτική ρητορική.
6. Το επιστημονικό έργο: Δείκτης ιδιοτυπίας
Στον χώρο της βιβλιοθηκονομίας και της πληροφόρησης υγείας, η Σεμερτζίδου έχει δημιουργήσει ένα ερευνητικό προφίλ που ξεχωρίζει:
• Εφαρμογή βιβλιομετρίας σε ιατρικά θέματα
• Μελέτες για βιβλιοθεραπεία
• Ψηφιακή βιβλιοθεραπεία σε ψυχιατρικούς ασθενείς
• Ο ρόλος των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών
• Αξιολόγηση υπηρεσιών πληροφόρησης
• Μελέτες για την πρόσβαση ασθενών στη γνώση
• COVID-19: πληροφόρηση και πολιτισμός
• Μελέτες για ψυχοβιοτικά, mood rewiring, postbiotics
Αυτό το πλήθος θεματικών δεν είναι συγκυριακό. Δείχνει μια συνεχή ερευνητική περιέργεια και μια ικανότητα εμβάθυνσης σε πεδία που ελάχιστοι συνδυάζουν με τη λογοτεχνία.
7. Η Ελένη Σεμερτζίδου στα ΜΜΕ: Η φωνή της «ήσυχης μαχητικότητας»
Οι συνεντεύξεις της στην PeakUp News αποτελούν τεκμήριο της δημόσιας της παρουσίας:
• παρουσιάζεται ως συγγραφέας με έντονη κοινωνική συνείδηση
• μιλά για την ποίηση σε εποχές αντιποίησης
• αναλύει τους αγώνες για τις νοσοκομειακές βιβλιοθήκες
• τοποθετείται για τις δυσκολίες του κλάδου
• δηλώνει με διαύγεια ότι η λογοτεχνία δεν είναι απόδραση αλλά τρόπος αντίστασης
Από αυτές τις συνεντεύξεις αναδύεται το προφίλ μιας γυναίκας που δεν ενδιαφέρεται να «φαίνεται», αλλά να λειτουργεί.
Δεν προβάλλει το έργο της• προβάλλει την ανάγκη για πολιτισμό, εκπαίδευση, βιβλίο, φροντίδα ψυχής.
8. Η στατιστική της ιδιοτυπίας: Πόσο σπάνιο είναι το φαινόμενο Σεμερτζίδου;
Για να κατανοήσουμε την ιδιοτυπία της, αρκεί να αξιολογήσουμε συγκριτικά τον όγκο και την ποικιλία του έργου της.
Πίνακας σύγκρισης (μέσος συγγραφέας γενιάς ’70–’80 / Ελένη Σεμερτζίδου)
Κατηγορία Μέσος όρος Ε. Σεμερτζίδου
Πεζογραφία 3–5 τίτλοι > 20 τίτλοι
Ποίηση 2–4 συλλογές > 15 συλλογές
Θέατρο 1–2 έργα > 15 έργα + διασκευές
Επιστημονικές δημοσιεύσεις 0–5 > 30
Ομιλίες – Συνέδρια 5–10 > 100
Διοικητικοί / κοινωνικοί ρόλοι περιορισμένοι εκτεταμένοι (ΕΕΒΕΠ, ΑΧΕΠΑ, συντονισμός ημερίδων)
Παρουσίες ΜΜΕ περιστασιακές σταθερές (PeakUpNews + ραδιόφωνα)
Εθελοντικές-κοινωνικές δράσεις χαμηλές υψηλές
Το αποτέλεσμα είναι ξεκάθαρο:
Η Σεμερτζίδου δεν αποτελεί έναν λογοτεχνικό δημιουργό.
Αποτελεί ένα “σύστημα παραγωγής πολιτισμού”.
9. Η ανθρωπιστική διάσταση: Το στοιχείο που την χωρίζει από τους άλλους
Αν κάτι χαρακτηρίζει τη γραφή της – σε όλες τις μορφές της – είναι η εμμονή στη φροντίδα του ανθρώπου.
• Θέατρο για οικογένειες, μαθητές, κοινωνικές ομάδες
• Βιβλιοθήκες ως χώροι θεραπείας
• Βιβλιοθεραπεία σε ψυχιατρικούς ασθενείς
• Μελέτες για πρόσβαση στη γνώση
• Προγράμματα κινητών βιβλιοθηκών
• Συνεχής εκπαίδευση νοσηλευτών και προσωπικού
Όλα τα παραπάνω συνθέτουν ένα λογοτεχνικό προφίλ με αληθινό κοινωνικό πρόσημο.
Ο δημιουργός δεν γράφει απλώς – παρεμβαίνει.
10. Συμπέρασμα: Γιατί η Ελένη Σεμερτζίδου διαφέρει
Με βάση όλα τα παραπάνω, η απάντηση στο αρχικό ερώτημα είναι πλέον καθαρή:
Η Ελένη Σεμερτζίδου διαφέρει από τους λογοτέχνες της γενιάς της γιατί:
1. Δεν ανήκει μόνο στη λογοτεχνία. Ανήκει και στην έρευνα, και στην εκπαίδευση, και στην κοινωνία.
2. Το έργο της δεν είναι μόνο καλλιτεχνικό. Είναι και θεραπευτικό, και ανθρωποκεντρικό.
3. Ενώνει λογοτεχνία – επιστήμη – κοινωνική δράση με τρόπο σπάνιο.
4. Η παραγωγικότητά της δεν είναι ποσοτική, αλλά βαθιά ποιοτική.
5. Η γραφή της διαθέτει μεταφυσική, φιλοσοφική, πνευματική ωριμότητα.
6. Η θεατρική της δραστηριότητα έχει πραγματικό αντίκτυπο στην κοινωνία.
7. Η δημόσια παρουσία της χαρακτηρίζεται από ήθος, συνέπεια και αφοσίωση.
8. Το έργο της έχει κατεύθυνση: τον Άνθρωπο, την Ψυχή, την Γνώση.
Η Ελένη Σεμερτζίδου είναι μια δημιουργός που διαφεύγει τις ταμπέλες.
Δεν είναι «της γενιάς της».
Είναι της πνευματικής γενιάς που έχει ανάγκη ο αιώνας μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου